Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 12 / Phân tích bài Tiếng Hát Con Tàu của Chế Lan Viên | Văn mẫu

Phân tích bài Tiếng Hát Con Tàu của Chế Lan Viên | Văn mẫu

Đề bài: Phân tích bài Tiếng Hát Con Tàu của Chế Lan Viên

Bài làm

Chế Lan Viên là một nhà thơ lớn của văn học Việt Nam hiện đại. Sau cách mạng tháng Tám thơ của Chế Lan Viên đã nhanh chóng đi vào đời sống của nhân dân và đất nước. Bài thơ “Tiếng hát con tàu” là bài thơ tiêu biểu nhất của ông được rút ra từ tập thơ “Ánh sáng và phù sa”.

Hình tượng con tàu chính là biểu tượng cho tâm hồn của nhà thơ đang khát khao được lên đường vượt ra khỏi cuộc sống chật hẹp quẩn quanh để đến với cuộc đời rộng lớn hơn. Bài thơ là tiếng hát tham hợp say mê tràn đầy lạc quan tin tưởng. Đây là lòng biết ơn của tác giả hướng về với nhân dân, về nguồn cảm hứng nghệ thuật.

Lời đề từ của bài thơ:

“Tây Bắc ơi có riêng gì Tây Bắc

Khi lòng ta đã hóa những con tàu

Khi tổ quốc bốn bề lên tiếng hát”

Chế Lan Viên đã lựa chọn Tây Bắc để làm điểm xuất phát. Cụm từ “có riêng gì” chính là để nói lên mọi miền tổ quốc. Tâm hồn ta là Tây Bắc cho thế con người mang khát vọng mãnh liệt giống như con tàu đang hối hả lăn bánh về với quê hương đất nước. Với Chế Lan Viên hành trình về với nhân dân với cuộc đời rộng lớn là hành trình trở về với chính tâm hồn mình với những tình cảm trong sáng nghĩa tình trong sự gắn bó với nhân dân.

Phân tích bài Tiếng Hát Con Tàu của Chế Lan Viên

Phân tích bài Tiếng Hát Con Tàu

Ở hai khổ thơ đầu chính là lời giục giã với những câu hỏi thôi thúc nhà thơ:

“Con tàu này lên Tây Bắc anh đi chăng

 Bạn bè đi xa anh giữ trời Hà Nội

 Anh có nghe gió ngàn đang rú gọi

 Ngoài cửa ô tàu đói những vành trăng

 Nước mênh mông đời anh nhỏ hẹp

 Tàu  gọi anh đi sao chửa ra đi

 Chẳng có thơ đâu giữa lòng đóng khép

Tâm hồn anh chờ gặp anh trên kia”

Nhà thơ như muốn nhân đôi mình ra bằng đại từ anh để tạo ra một lời đối thoại như được giả định. Lời đối thoại với người khác nhưng lại chính là lời tâm sự tự nhủ với chính mình. Tại thời điểm đó chưa có con tàu lên tây bắc nên có thể nói rằng con tàu ấy là hình ảnh mang ý nghĩa tượng trưng. Con tàu mang khát vọng của dân tộc. Những câu hỏi liên tiếp được đưa ra giống như nhà thơ đang tự nhủ với lòng mình rằng hay từ bỏ cái chật hẹp để hòa nhập với mọi người, hãy vượt qua cái tôi nhỏ bé để đến với chân trời lớn để đi theo con đường ấy và tìm được nghệ thuật chân chính. Đến với tây bắc một mảnh đất nặng nghĩa tình và đến với nhân dân đã chở che đùm bọc cán bộ chiến sĩ trong thời gian kháng chiến đầy gian khổ.

Chính khổ thơ tiếp theo chính là niềm hạnh phúc và khát vọng khi được về với nhân dân và những kỷ niệm sâu nặng của những năm tháng kháng chiến. Lời mời gọi lên Tây Bắc cũng chính là để về với những kỷ niệm đẹp đẽ đánh thức những hoài niệm trong quá khứ và ngày nay là nguồn sống là nguồn cảm hứng thơ vô tận. Mở đầu của đoạn thơ này chính là khung cảnh và con người Tây Bắc với những đổi thay:

“Trên Tây Bắc Ôi mười năm Tây Bắc

 Xứ thiêng liêng rừng núi đã anh hùng

 Nơi mẫu rỏ tâm hồn ta thấm đất

 Nay dạt dào trái chín đã đầu xuân”

Những hình ảnh cũ và mới như được đan xen nhau với những sáng tạo và giàu ý nghĩa. Đến với Tây Bắc đối với nhà thơ đó chính là đến với vùng đất thân thuộc của tâm hồn là cuộc hành trình về với mẹ tổ quốc yêu thương:

“Ơi! Kháng chiến! Mười năm qua như ngọn lửa

 Nghìn năm sau còn đủ sức soi đường

 Con đã đi nhưng con cần vượt nữa

 Cho con về gặp lại mẹ yêu thương”

Không chỉ vậy nhà thơ còn sử dụng liên tiếp những hình ảnh so sánh: nai về suối cũ, cỏ đón giêng hai, chim én gặp mùa trẻ… Những hình ảnh thơ vừa gần gũi vừa dung dị để nhấn mạnh niềm hạnh phúc tột độ của việc được trở về với nhân dân. Tiếc nuối những hình ảnh đó chính là những kỷ niệm những hình ảnh cụ thể để tiêu biểu cho sự cưu mang đùm bọc đầy nghĩa tình của đồng bào Tây Bắc trong những năm kháng chiến. Hình ảnh nhưng anh du kích nghèo khó giản dị nhưng lại giàu đức hi sinh và lòng vị tha, những người em liên lạc nhỏ bé nhanh nhẹn luôn luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Rồi đến những người mế già chăm lo cho cán bộ.

Từ dòng hồi tưởng ấy Chế Lan Viên đã khái quát cảm xúc thành một triết lý nhân sinh sâu sắc. Mỗi sự vật hiện tượng chỉ tồn tại và phát triển trong một mối quan hệ khăng khít với một sự vật hiện tượng khác. Giống với tình yêu là sự khăng khít giữa hai tâm hồn nhưng nó không giới hạn đó là tình yêu đôi lứa mà còn là tình yêu đối với quê hương đất nước. Đến bốn khổ thơ cuối là mạch suy tưởng tiếng gọi của đất nước:

“Đất  nước vậy ta hai lòng ta gọi

Tình em đang mong tình mẹ đang chờ

Tàu hãy vỗ dùm ta đôi cánh vội

Mắt ta thèm mái ngói đỏ trăm ga

Mắt ta nhớ mặt người tay ta nhớ tiếng

Mùa nhân dân giăng lúa chín rì rào”

Bài thơ Tiếng Hát Con Tàu thể hiện khát vọng và niềm hân hoan của tâm hồn nhà thơ khi được trở về với nhân dân với ngọn nguồn đã nuôi dưỡng nên sự sáng tạo nghệ thuật của chính mình.

Loan Trương

>>> XEM THÊM : 

Check Also

phân tích nhân vật chiến và việt trong tác phẩm những đứa con trong gia đình

Phân tích nhân vật chiến và việt trong tác phẩm những đứa con trong gia đình | Văn mẫu

Đề bài: Phân tích nhân vật chiến và việt trong tác phẩm những đứa con …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *