Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 11 / Phân tích nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao | Văn mẫu

Phân tích nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao | Văn mẫu

( Văn mẫu lớp 11) Em hãy phân tích nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao

(Bài phân tích văn của bạn Lê Yến Thảo)

Đề bài: Phân tích nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên của nhà văn Nam Cao

BÀI LÀM

         Nam Cao được biết đến là một nhà văn hiện thực xuất sắc của nền văn học Việt N*/am. Với quan niệm “nghệ thuật chỉ có thể là tiếng đau khổ kia thoát ra từ những kiếp lầm than”, khi viết về con người, Nam Cao thường hướng đến những nỗi đau, bi kịch bần cùng hóa của những con người thấp cổ bé họng, dưới đáy xã hội như người nông dân nghèo, người trí thức nông thôn. Thông qua đó, nhà văn thể hiện tình yêu thương chan chứa, sự gắn bó sâu nặng bằng cả trái tim nhân đạo bao la giành cho con người. Tiêu biểu cho đề tài này trong sáng tác của Nam Cao chúng ta có thể kể đến như Một bữa no, Lão Hạc, Lang Rận, Dì Hảo, Chí Phèo…Nói về nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên, có thể thấy đây là một nhân vật đại diện cho người nông dân lương thiện bị xã hội phong kiến đẩy vào bước đường cùng, tha hóa về cả nhân hình nhân dạng đến mức bị cự tuyệt quyền làm người.

          “Chí Phèo” là truyện ngắn xuất bản lần đầu năm 1941. Tác phẩm phản ánh nỗi cơ cực của những lớp người dưới đáy của xã hội nông thôn trước Cách mạng tháng Tám. Chí Phèo, một kẻ khốn cùng, tứ cố vô thân từng bước trượt dài trên con đường tha hóa, bị đẩy ra khỏi quĩ đạo làm người. Nhờ sự gặp gỡ với Thị Nở, hắn đã thức tỉnh và khát khao làm người lương thiện. Thế nhưng, xã hội cũ tàn bạo đã vô tình từ chối Chí , không cho Chí cơ hội trở lại làm người lương thiện. Vì thế, Chí Phèo rơi vào tuyệt vọng. Trong cơn say, hắn đến nhà bá Kiến đòi lương thiện, đâm chết Bá Kiến và tự sát. Đây là bi kịch đẫm máu, là tiếng chuông cảnh tỉnh con người và xã hội đương thời đã đánh mất lòng nhân ái.


phân tích nhân vật chí phèo

(Nhà văn Nam Cao)

           Chí Phèo vốn là một đứa bé bị bỏ rơi. Một anh đi thả ống lươn đã nhặt được Chí “trần truồng và xám ngắt trong cái váy đụp để bên một lò gạch bỏ không, anh ta rước lấy và đem cho một người đàn bà góa mù. Người đàn bà góa mù này bán hắn cho một bác phó cối không con và khi bác phó cối này chết thì hắn bơ vơ, hết đi ở cho nhà này lại đi ở cho nhà nọ” . Tựu chung lại thì Chí Phèo là kẻ tứ cố vô thân, không cha, không mẹ, không nhà, không cửa, không một tấc đất cắm dùi. Tuy nhiên, hắn vẫn sống như một con người lương thiện biết cuốc mướn cày thuê để kiếm ăn, sống bằng chính sức lao động của mình. Cũng như bao người nông dân chất phác, hiền lành, Chí Phèo có ước mơ giản dị và tốt đẹp là “có một gia đình nho nhỏ. Chồng cuốc mướn cày thuê, vợ dệt vải, chúng lại bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng. Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm”. Khi đi ở cho nhà Bá Kiến, bị bà ba Bá Kiến gọi lên đấm lưng, bóp chân…Chí cảm thấy nhục chứ yêu đương gì. Chí Phèo hoàn toàn biết phân biệt tình yêu chân chính và thói dâm dục xấu xa. Điều này cho thấy hắn bấy giờ là người có ý thức về nhân phẩm. Như vậy, có thể khẳng định, trước khi bị đẩy vào tù, Chí Phèo là một người tuy nghèo khó khốn cùng nhưng nhân cách tốt và lương thiện. Chí Phèo hoàn toàn có đủ điều kiện để sống yên bình như bao người khác.

        Một nhà văn nào đó đã từng nói “Nam Cao đã lách mũi dao vào từng thớ thịt của xã hội và nặn ra một đống mủ”. Nếu cứ cuộc đời Chí Phèo cứ phẳng lặng êm đềm mà trôi qua thì có lẽ đã chẳng còn là chất của Nam Cao nữa. Nhà văn lạnh lùng trải ra cả một đời u tối với nhân vật Chí Phèo bằng cách để y dưới sự trà đạp vô nhân của chế độ phong kiến thực dân tàn ác. Chỉ vì cơn ghen vô cớ, Bá Kiến đẩy Chí Phèo vào tù. Và từ đây, cuộc đời Chí Phèo rẽ sang hướng khác, tăm tối, mông muội không khác gì loài vật. Chế độ nhà tù thực dân đã biến Chí trở thành lưu manh, có tính cách méo mó và quái dị. Chí trở thành con quỉ dữ của làng Vũ Đại, ai ai cũng né trách, khinh bỉ. Chí Phèo bị tha hóa, mất hết nhân hình, nhân tính. Về nhân hình,Chí là con quỷ dữ với “Cái đầu trọc lốc, hàm răng cạo trắng hớn, cái mặt thì câng câng đầy những vết sứt sẹo, hai con mắt gườm gườm..” Về nhân tính, y trở thành tay du côn, du đãng, triền miên trong cơn say, đập đầu, chửi bới, phá phách và làm công cụ cho Bá Kiến.

       Ắt hẳn độc giả sẽ không thể nào quên được hình ảnh Chí Phèo ngật ngưỡng say vừa đi vừa chửi ngay phần mở đầu tác phẩm. Chí chửi trời nhưng “trời có của riêng nhà nào? Rồi hắn chửi đời. Thế cũng chẳng sao: Đời là tất cả nhưng cũng chẳng là ai. Tức mình hắn chửi ngay tất cả làng Vũ Đại. Nhưng cả làng Vũ Đại ai cũng nhủ: “Chắc nó trừ mình ra!”. Không ai lên tiếng cả”. Rồi hắn “chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn. Nhưng cũng không ai ra điều”. Cuối cùng, “hắn chửi đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn, đẻ ra cái thằng Chí Phèo?” Chí Phèo bị xa lánh, bị từ chối , không ai giao tiếp với hắn hay đúng hơn không ai coi hắn là một con người nữa.

         Chí Phèo đã bị cướp đi cả nhân hình lẫn nhân tính. Bị biến chất từ một người lương thiện thành con quỉ dữ. Chưa quan tâm đến vấn đề Chí Phèo có đáng trách không, nhưng tất cả chúng ta đều phải thừa nhận y đáng thương. Bản thân Chí Phèo chưa bao giờ lựa chọn con đường đen tối, là Bá Kiến, là các thế lực phong kiến tàn độc xô y đến đường cùng. Nói về quá trình tha hóa của Chí Phèo, dù với giọng điệu dửng dưng lạnh lùng nhưng đằng sau đó, Nam Cao thể hiện sự đồng cảm, xót thương sâu sắc với thân phận bọt bèo, nhỏ bé của kiếp người. Đồng thời, nhà văn ngầm cất lên tiếng nói tố cáo, phê phán xã hội phong kiến mục nát o ép, bức bách, cướp đi quyền sống chính đáng của con người.

         Người ta vẫn nói, tình yêu có sức mạnh cảm hóa. Có lẽ điều đó đúng với Chí Phèo. Tha hóa đến mất hết nhân hình, nhân tính nhưng “con quỷ dữ làng Vũ Đại” ấy cũng đã có khi bừng ngộ trong tăm tối, ấy là khi y gặp Thị Nở. Tình yêu thương mộc mạc, chân thành của Thị Nở- người đàn bà xấu như ma chê quỷ hờn, lại dở hơi ấy đã đánh thức bản chất lương thiện của Chí Phèo. Lần đầu tiên trong cuộc đời, Chí nhận ra những thanh âm quen thuộc trong cuộc sống. Những tiếng chim líu lo, tiếng người đi chợ trò chuyện, tiếng gõ mái chèo đuổi cá của anh thuyền chài… vốn ngày nào cũng có nhưng trước nay Chí chưa từng được nghe bởi y say rượu triền miên và bởi y không sống cuộc sống con người. Nghe thấy thanh âm cuộc sống có nghĩa là Chí đã tỉnh cơn say, tỉnh cơn mê, thức tỉnh nhận thức người trong tâm hồn. Cũng từ đây, Chí Phèo ý thức rõ ràng hơn bao giờ hết bi kịch trong cuộc đời của mình và sợ cô đơn, cô độc. Đối với Chí Phèo “cô độc còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau”. Chí Phèo sợ cô độc có nghĩa là Chí khát khao được hòa mình vào cuộc sống đang chảy trôi ngoài kia, được giao tiếp, được sống trong xã hội loài người. Chí Phèo thèm lương thiện và muốn làm hòa với mọi người.Dường như, bên trong con quỷ dữ bất cần đang nhen nhóm ngọn lửa tình yêu với người với đời, chỉ cần một chút cơ hội sẽ bùng lên mãnh liệt.

          Thức tỉnh Chí Phèo, một mình Thị Nở thôi không đủ mà có lẽ còn phải kể đến bát cháo hành của thị. Lần đầu tiên trong đời Chí được một người khác cho mà không phải cướp giật hay rạch mặt ăn vạ để có được. Lần đầu tiên, Chí được hưởng sự chăm sóc bởi bàn tay của một người đàn bà. Và, đây cũng là lần đầu tiên Chí được ăn cháo hành. Hương vị cháo hành hay hương vị tình yêu thương mộc mạc chân thành đã làm cho hắn cảm động: Hai con mắt ươn ướt.. Thị Nở và bát cháo hành của thị chính là thiên sứ dẫn đường cho Chí Phèo đến với cuộc sống con người, giúp Chí có sức mạnh hoàn lương, đánh thức phần sâu kín nhất tâm hồn hắn cái bản chất đẹp đẽ của người nông dân lao động bị che lấp, vùi dập bấy lâu nay mà không tắt. Chí Phèo đã hoàn toàn thức tỉnh, Chí Phèo đang đứng trước cánh cửa dẫn tới cuộc sống của một con người. Cái nhìn đầy chiều sâu nhân đạo của nhà văn.

phân tích nhân vật chí phèo

        Tình yêu hé mở con đường thành người. Chí Phèo hồi hộp hi vọng. Nhưngđau đớn thay, chính vào lúc y đặt một chân qua cánh cửa trở về, mọi hi vọng của Chí  bị chặt đứng. Bà cô Thị Nở không cho phép thị lấy hắn. Chí Phèo rơi vào bi kịch tâm hồn đau đớn bị cự tuyệt quyền làm người, tiếp tục bị xã hội vứt bỏ.

        Sau những ngày “thị ở bên hắn cả ngày lãn đêm”, Thị Nở bỗng giật mình nhớ ra bà cô thị và nhủ “hày đừng yêu về hỏi cô đã”. Bà cô Thị Nở, đại diện cho những định kiến xã hội đã ngăn cấm Thị đến với Chí Phèo. Sau khi Thị Nở trở lại, trút hết lên đầu Chí lời bà cô thị, Chí từ ngạc nhiên trước thái độ của Thị Nở đến ngẩn người hiểu ra mọi sự. Chí Phèo nắm lấy tay Thị Nở, bị xô ngã, Chí thấy hơi cháo hành nhưng lại tuyệt vọng Chí uống rượu và khóc “rưng rứt”. Chí đã định xách dao đâm chết cả nhà Thị Nở nhưng trong cơn say, hắn đến nhà Bá Kiến. Nam Cao nói “Những thằng điên và những thằng say rượu không bao giờ làm những cái mà lúc ra đi chúng định làm”. Nhưng chính vào lúc nửa tỉnh nửa say, giữa lúc tuyệt vọng Chí đã ý thức được kẻ thù thực sự cuả mình.

         Những câu nói đầy day dứt, tuyệt vọng của Chí Phèo khi gặp Bá Kiến có lẽ sẽ mãi là ám ảnh trong tim độc giả. Chí Phèo nói “Tao muốn làm người lương thiện!”  Chúng ta vẫn nghĩ, sống lương thiện hay tàn ác phần nhiều là do tự bản thân mỗi người, chính Bá Kiến cũng vin vào đó phủi sạch mpij tội ác của mình đối với Chí “tôi chỉ cần anh lương thiện cho thiên hạ nhờ”. Nhưng thực chất, như chúng ta đã biết, bản thân Chí Phèo không hề muốn trở thành con quỷ của làng Vũ Đại. Chính Bá Kiến đã năm lần bảy lượt dồn y vào đường cùng từ chỗ vô cớ đẩy Chí đi tù rồi dần dần mua chuộc y thành chân tay của mình. Câu nói của Chí Phèo là tiếng kêu tuyệt vọng của người cùng đường, đó cũng là lời cầu cứu của con người bị cự tuyệt quyền làm người. Thế nhưng, sự thật phũ phàng và vô cùng đớn đau là không ai thừa nhận y trở lại với xã hội loài người. Ngay cả cô Thị Nở xấu xí, dở hơi, cơ hội duy nhất của Chí cũng quay lưng với y. Một Con Người mà lại không được làm người, bi kịch tàn khốc xót xa biết chừng nào. Cuối cùng, tất nhiên, khi không có một ai thừa nhận y là người, thì cũng chẳng có cơ hội nào cho Chí Phèo để bắt đầu lại từ đầu: “Tao không thể là người lương thiện nữa”. Định kiến xã hội nghiễm nhiên tước đi quyền hòa nhập cảu Chí, buộc Chí phải chọn con đường giết kẻ thù và tự sát. Đâm chết Bá Kiến không phải hành động nóng vội nhất thời trong cơn say của Chí Phèo. Đó thực ra là hành động lấy máu rửa thù của người nông dân thức tỉnh về quyền sống. Cái chết của Chí Phèo là cái chết của con người trong bi kịch đau đớn trên ngưỡng cửa trở về cuộc sống làm người.

          Gấp lại tác phẩm với bao nỗi niềm day dứt, có lẽ, hình ảnh Chí Phèo mãi mãi in dấu trong trái tim người đọc. Dẫu Chí có là con quỷ giữ của làng Vũ Đại thì người ta vẫn yêu thương, đồng cảm sâu sắc. Nhân vật một lần nữa thức tỉnh bạn độc mọi thế hệ về tình yêu giữ người với người. Trong cuộc sống, định kiến rất đáng sợ, nó có thể giết chết một con người. Chính vì vậy, đừng vội vàng quy chup hay phán xét bất cứ điều gì khi bạn chưa thực sự hiểu rõ về nó.  Ông  cha ta có câu “Đánh kẻ chạy đi không ai đánh người chạy lại”, trao cho ai đó cơ hội chính là bạn đã trao cho họ cuộc sống !

>>> XEM THÊM :

Check Also

phân tích nhân vật chiến và việt trong tác phẩm những đứa con trong gia đình

Phân tích nhân vật chiến và việt trong tác phẩm những đứa con trong gia đình | Văn mẫu

Đề bài: Phân tích nhân vật chiến và việt trong tác phẩm những đứa con …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *