Home / VĂN MẪU THPT / Văn mẫu lớp 12 / Phân tich tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu | Văn mẫu

Phân tich tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu | Văn mẫu

(Văn mẫu lớp 12) Em hãy phân tích tá phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu (Bài phân tích văn của bạn Nguyễn Vũ Thái Ninh)

Đề bài: Phân tích tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn Minh Châu

BÀI LÀM

          Nhận xét về Nguyễn Minh Châu, nhà văn Nguyên Ngọc từng nói “Nguyễn Minh Châu thuộc trong số những nhà văn mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học ta hiện nay”. Thật vậy, sự tinh anh và tài năng ấy của ông thể hiện trước hết sự đổi mới tư duy nghệ thuật. Sau 1975, khi văn chương chuyển hướng khám phá trở về với đời thường, Nguyễn Minh Châu là một trong số những nhà văn đầu tiên của thời kì đổi mới đã đi sâu khám phá sự thật đời sống ở bình diện đạo đức thế sự. Tâm điểm những khám phá nghệ thụât của ông là con người trong cuộc mưu sinh, trong hành trình nhọc nhằn kiếm tiền hạnh phúc và hoàn thiện nhân cách. Truyện ngắn “Chiêc thuyền ngoài xa” là minh chứng tiêu biểu nhất cho phong cách sáng tác bậc thầy của Nguyễn Minh Châu.     

        “Chiếc thuyền ngoài xa” là truyện ngắn mang đậm phong cách tự sự triết lí. Tác phẩm lúc đầu được in trong tập Bến quê (1985), sau được nhà văn lấy làm tên chung cho một tuyển tập truyện ngắn (in năm 1987).Tác phẩm kể về người nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng thực hiện chuyến công tác đến vùng biển để chụp bộ ảnh lịch tết. Ở đây, anh đã chụp được một bức tranh tuyệt mĩ cảnh một con thuyên đang tiến vào bờ. Thế nhưng, sau đó, Phùng bất ngờ phát hiện, bước xuống từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp lung linh ấy là một người đàn bà xấu xí, cam chịu, một gã đàn ông vũ phu, một đứa trẻ đánh bố để bênh mẹ…Anh khuyên người đàn bà bỏ chồng nhưng chị ta không chịu vì cuộc sống chài lưới cần người đàn ông. Câu chuyện ngắn gọn nhưng chan chứa nhiều quan niệm nhân sinh sâu sắc.

          Trong tác phẩm, thành công trước tiên phải kể đến của Nguyễn Minh Châu là khả năng xây dựng tình huống truyện độc đáo bao gồm tình huống phát hiện và tình huống nhận thức của nhân vật Phùng.

          Về tình huống phát hiện, sự việc bắt đầu khi Phùng thực hiện yêu cầu của trưởng phòng nên thực hiện quá trình săn ảnh của mình lí do tạo lên sự gặp gỡ. Tại vùng biển mà Phùng đặt chân đến, trước hết anh phát hiện một cảnh đẹp trời cho khiến trái tim nghệ sĩ rung động. Đó là “một bức tranh mực tầu của một danh họa thời cổ. Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ”. “Toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích”. Đôi mắt tinh tường, “nhà nghề” của người nghệ sĩ đã phát hiện vẻ đẹp “trời cho” trên mặt biển mờ sương, vẻ đẹp mà cả đời bấm máy anh chỉ gặp một lần. Người nghệ sĩ cảm thấy hạnh phúc – đó là niềm hạnh phúc của khám phá và sáng tạo, của sự cảm nhận cái đẹp tuyệt diệu . Phùng thấy tâm hồn mình được thanh lọc“trở nên bối rối, trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào…tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lý của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong gần tâm hồn”. Đó chính xác là phát hiện bất ngờ khiến Phùng hạnh phúc, sung sướng.

phân tích tác phẩm chiếc thuyền ngoài xa

           Phát hiện thứ hai là một phát hiện đầy tính nghịch lí, bước ra từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như  mơ là đôi vợ chồng hàng chài ngheo khổ. Cuộc gặp gỡ giữa người nghệ sĩ nhiếp ảnh Phùng với gia đình ngư dân rất tình cờ, bất ngờ, diễn ra nhanh, giàu kịch tính: Người chồng tàn nhẫn, vũ phu, người vợ cam chịu, đứa con trai phản ứng gay gắt. Phùng ngạc nhiên, bất ngờ, ngỡ ngàng…tình huống diễn ra dồn dập rồi tất cả biến mất như  “trong truyện cổ đầy quái đản”. Trong tình huống gặp gỡ này, nhà văn đã bóc tách dần cái đám sương mù trắng như sữa để nhìn nhận mặt sau của cuộc sống ở một vùng biển hoang sơ hiện lên sinh động. Nó tạo nền cho tình huống tiếp theo.

          Xuất phát từ những phát hiện bất ngờ, chân thực, nhân vật Phùng đã có những nhận thức sâu sắc mang tính chuyển biến về bản thân, cuộc sống và nghệ thuật. Chúng ta trở về gốc rễ hình thành những thay đổi nhận thức đó ở Phùng hay nói cách khác là tình huống nhận thức của truyện. Sau tình tiết người chồng hành hạ vợ, diễn biến câu chuyện trái ngược với ý đồ tốt bụng của chánh án Đẩu và nghệ sĩ Phùng. Người đàn bà nhất nhất không chịu li dị chồng. Bằng những lí lẽ rất thật, rất đời, chị van xin tòa án  cho chị không bỏ chồng. Tình huống này làm bật lên tư tưởng chủ đề của tác phẩm. Bên cạnh quá trình tự ý thức của Phùng là sự thức nhận của nhân vật Đẩu. Đẩu từ vô tư “Vậy sao không lên bờ mà ở?” đến thốt lên ngạc nhiên“Không thể nào hiểu được, không thể nào hiểu được” đến lời tự nói với mình“Phải, phải bây giờ tôi đã hiểu…” là một quá trình nhận thức chớp nhoáng khiến Đẩu đồng cảm hơn với cảnh ngộ éo le của người đàn bà vùng biển. Đó là sự nhận thức sâu sắc về những nghịch lí cuộc đời. Đối với Phùng, lúc đầu, anh đã có một câu hỏi như lạc đề “Lão ta trước hồi bảy nhăm có đi lính ngụy không?”. Câu hỏi này cho thấy trong suy nghĩ của Phùng, người đàn ông vũ phu là do bản tính vốn có của anh ta. Phùng cho rằng người đàn ông ấy là kẻ độc ác và ưa bạo lực.  Đây là đánh giá hoàn toàn thông qua việc trông thấy người đàn ông đánh người đàn bà dã man. Thế nhưng, sau khi nghe người đàn bà hàng chài kể về cuộc sống của mình anh lại hỏi “Cả đời chị có một lúc nào thật vui không?” Có thể nói, lúc này, Phùng đã thừa nhận sức tác động của cuộc sống lên con người. Vũ phu vốn không phải bản tính của người đàn ông hàng hài kia và chắc sẽ có lúc y không đánh vợ, người đàn bà cũng có lúc không phải chịu đòn roi đánh đập.

       Phùng đã phát hiện  thấy tấm ảnh trên tờ lịch mới chỉ là bức ảnh nghệ thuật chứ chưa phải là bức tranh cuộc sống. Bức tranh thiên nhiên tinh khiết được nhìn bằng con mắt lãng mạn vẫn thiếu hơi thở cuộc sống. Bóc lớp men tráng  là lớp sương mù trắng như sữa pha chút màu hồng hồng là những mảng màu thô, nhám, nhạt nhòa bao số phận, bao mảnh đời éo le Phùng vừa tự hào về bức tranh, vừa trăn trở khi thấy hiện ra đằng sau nó là bóng dáng của cuộc sống tù đọng, nhẫn nhục của như dân vùng biển. Nỗi ám ảnh đó là quá trình tự nhận thức của Phùng, qua đó bộc lộ quan điểm nghệ thuật của anh và cũng chính của nhà văn Nguyễn Minh Châu.

         Qua tình huống truyện, nhà văn Nguyễn Minh Châu muốn gửi gắm thông điệp: con người ta luôn phải nhìn lại mình. Hoạt động tự nhận thức khiến con người ngày càng hoàn thiện hơn. Đòng thời, nhà văn cũng chứng minh “Cuộc đời không đơn giản xuôi chiều mà lôn chứa đựng những nghịch lí. Cuộc sống luôn tồn tại những mặt đối lập: đẹp-xấu, thienj-ác. Đừng nhầm lẫn hiện tượng với bản chất; giữa hình thức bề ngoài với nội dung bên trong không phải bao giờ cũng thống nhất , ngoài cái đẹp bề ngoài cần phát hiện bản chất bên trong. Đấy là ý nghĩa sâu xa của truyện ngắn. Với nghệ thuật, tình huống truyện hướng đến nhấn mạnh mối quan hệ giữa văn học với đời sống, khẳng định cái nhìn đa diện, nhiều chiều về đời sống, gợi mở những vấn đề mới cho sáng tạo nghệ thuật.

         Song song với việc tạo dựng tình huống truyện thì khắc họa nhân vật cũng góp phần không nhỏ vào thành công truyện ngắn.

         Nhân vật Phùng, nhân vật chính của tác phẩm được Nguyễn Minh Châu miêu tả là một người nghệ sĩ chân chính. Anh là một người có tinh thần trách nhiệm cao với công việc. Khi được trưởng phòng yêu cầu chụp một bức ảnh sương sớm buổi sáng trên biển cho bộ ảnh tết, anh đã không ngần ngại lên đường đến vùng biển cách Hà Nội cả sáu trăm cây số để chụp ảnh. Đến nơi, anh đã phục kích hàng tuần liền để có thể chụp được bức ảnh ưng ý…Mặt khác, Phùng cũng là một nghệ sĩ say mê cái đẹp, yêu công bằng và sẵn sàng đấu tranh cho lẽ phải. Khi bắt gặp cảnh đẹp toàn bích trên biển anh đã xúc động đến mức thổn thức “trái tim như có ai đó bóp thắt lại”. Đó là niềm hạnh phúc đáng quý của người nghệ sĩ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp có một không hai. Không chỉ là một người nghệ sĩ rung cảm trước cái đẹp, Phùng cũng là một người lính từng cầm sứng chiến đấu nên khi chứng kiến người đàn ông đánh vợ, Phùng “ kinh ngạc…vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới…” nhưng thằng Phác đã đến kịp và che chở cho mẹ nó. Sau đó, dưới sự giúp đỡ của chánh án Đẩu, Phùng có cuộc trò chuyện với người đàn bà hàng chài. Anh khuyên chị ta bỏ chồng để có cuộc sống tốt hơn. Mục đích của anh là hoàn toàn chính nghĩa và tốt đẹp dù có thể anh chưa thực sự hiểu thấu cuộc sống của người đàn bà. Trong thời đại mà có quá nhiều người dửng dưng vô cảm trước nỗi đau của người khác thì việc làm có ý nghĩa vô cùng nhân văn và đáng trân trọng. Ngoài ra thì Phùng cũng là đại diện cho kiểu nhân vật tự nhận thức. Qua những gì đã chứng kiến, đã nghe từ cuộc sống của người đàn bà hàng chài, anh đã rút ra cho mình những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc đời và nghệ thuật.

phân tích tác phẩm chiếc thuyền ngoài xa

           Trong tác phẩm, có một nhân vật được Nguyễn Minh Châu đặc biệt dụng công khắc họa là nhân vật người đàn bà hàng chài. Nhà văn chỉ gọi nhân vật với danh từ phiếm chỉ “người đàn bà” mà không hề có tên tuổi cụ thể .Người đàn bà ấy trạc ngoài 40 tuổi, thô kệch, khuôn mặt lúc nào cũng mệt mỏi. Người đàn bà ấy là hiện thân cho một cuộc đời đầy lam lũ, khó nhọc. Người đàn bà nghèo khổ ấy có một số phận đầy đau khổ. Xuất thân trong gia đình khá giả nhưng vì một trận đậu mùa mà trở nên xấu xí không ai thèm lấy. Sau này chị ta lấy con trai nhà chài lưới bắt đầu cuộc sống sông nước. Thế nhưng, cuộc sống gia đình của người đàn bà không như mơ. “Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” chị phải gánh chịu đòn roi từ người chồng vũ phu. Đau khổ là thế nhưng ở người đàn bà ấy luôn toát lên sự hi sinh, tình yêu thương cao thượng. Chị ta hiểu cho những vất vả của chồng mình cho rằng trước đây anh ta là người “thô lỗ nhưng hiền lành”. Trong mắt chị, người chồng trở  nên vũ phu là vì cuộc sống khổ quá. Với những đứa con, chị là người mẹ giàu đức hi sinh sinh. Bị đánh, chị âm thầm chịu đựng xin chồng đưa lên bờ mà đánh để những đứa con không phải nhìn cảnh bố đánh mẹ. Niềm vui của người đàn bà là “ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no”. Đặc biệt hơn, người đàn bà thô kệch, quê mùa ấy lại là người thấu hiểu lẽ đời. Khi được Phùng và Đẩu khuyên bỏ chồng để thoát khỏi cuộc sống bạo hành thể xác, người phụ nữ đã thà đánh đổi tất cả chứ nhất định klhoong bỏ chồng  “:Con lạy quý tòa…quý tòa bắt tội con cũng được phạt tù con cũng được nhưng đừng bắt con bỏ nó”. Nguyên nhân là bởi chị hiểu “cuộc sống trên thuền cần có người đàn ông chèo chống” lúc phong ba, bởi chị còn phải nuôi những đứa con không thể sống cho riêng mình. Và cũng bởi cũng có lúc vợ chồng con cái sống vui vẻ hòa hợp. Người đàn bà là hiện thân của biết bao ngừi phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, giàu lòng vị tha và đức hi sinh.

           “Chiếc thuyền ngoài xa’ là một truyện ngắn thành công. Sự thành công ấy không chỉ đến từ giá trị nội dung sâu sắc mà còn xuất phát từ nghệ thuật tự sự điêu luyện của Nguyễn Minh Châu. Đầu tiên là nét độc đáo trong xây dựng cốt truyện với tình huống mang ý nghĩa khám phá, phát hiện. Đó là việc Phùng sau phút ngất ngây trước vẻ đẹp của chiếc thuyền ngoài xa đã chứng kiến lão đàn ông vũ phu bước ra từ chiếc thuyền thơ mộng ấy đánh vợ một cách dã man, vô lí. Tình huống ấy còn lặp lại lần thứ hai làm cho anh thấy rõ những ngang trái trong gia đình hanngf chài, sự nhẫn nhục của người đàn bà, thái độ, hành động của chị em thằng Phác trươc sự hung bạo của cha…Từ đó, nhân vật đã có cách nhìn đời, nhìn người khác hản. Cũng từ tình huống này, tính cách nhân vật được bộc lôc rõ dần, lôi cuốn người đọc.

       Đặc trưng thứ hai về nghệ thuật là thành công của ngôn ngữ trân thuật hay cũng chính là ngôn ngữ của nhân vật Phùng. Ngôn ngữ phù hợp và thể hiện rõ đặc điểm tính cách từng người: giọng điệu lão đàn ông thì thô bỉ, tàn nhẫn; lười người đàn bà thì dịu dàng, xót xa khi nói về con, đớn đau nhưng thấu trải lẽ đời khi nói về thân phận mình;lời của Đẩu tại tòa án huyện thì tốt bụng, nhiệt thành. Ngoài ra, NGuyễn Minh Châu cũng rất tài tình khi khắc họa nhân vật thông qua điểm nhìn nhiều trăn trở và những chiêm nghiệm sâu sắc của người nghệ sĩ nhiếp ảnh. Đó là những con người không hề đơn giản trong cuộc mưu sinh, trong hành trình tìm kiếm hạnh phúc và hoàn thiện nhân cách.

          Như vậy, với tài năng nghệ thuật của mình, Nguyễn Minh Châu đã thành công khi đưa đến cho độc giả những chiêm nghiệm sâu sắc về cuộc đời, nghệ thuật và con người. Cuộc đời, rất nhiều sự việc cũng như chiếc thuyền ngoài xa, chúng ta khó mà đánh giá đúng sự việc, vô tình bỏ quên bản chất cốt lõi của nó. Chính vì thế, cần thiết phải đánh giá sự vật sự việc toàn diện nhiều chiều để thấy hết cái đẹp và ý nghĩa của chúng. 

>>> XEM THÊM :

Check Also

Ngọc Rồng Online – Thanh Niên Lớp 12 Thất Tình Nhờ Văn Quỳnh Phá Tan Nik Để Ôn Thi Đại Học !

hóng dc 10 nai Các chuyên mục tham khảo: – Văn mẫu – Văn mẫu …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *