Home / SOẠN VĂN / Soạn bài Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu | Làm văn mẫu

Soạn bài Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu | Làm văn mẫu

(Soạn văn lớp 12) Soạn bài Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

(Bài soạn của bạn Lê Hương Giang)

Đề bài: Soạn bài Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

BÀI LÀM

Câu 1: Phát hiện thứ nhất của người nghệ sĩ nhiếp ảnh là gì? Anh đã phát hiện như thế nào về vẻ đẹp của chiếc thuyền ngoài xa trên biển sớm mù sương?

Trả lời

_Phát hiện thứ nhất của người nghệ sĩ là vẻ đẹp của chiếc thuyền ngoài xa trên biển sương sớm đầy thơ mộng, một cảnh đắt trời cho, một bức tranh mực tàu của danh họa thời cổ: Một chiếc thuyền lưới vó xuất hiện trong sương sớm, “Mũi thuyền in một nét mơ hồ lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng phắc như tượng trên chiếc mui khum khum, đang hướng mặt vào bờ. Tất cả khung cảnh ấy nhìn qua những cái mắt lưới và tấm lưới nằm giữa hai chiếc gọng vó hiện ra dưới một hình thù y hệt cánh một con dơi”.

_ Trước khung cảnh “từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa và đẹp, một vẻ đẹp thực đơn giản và toàn bích”, người nghệ sĩ trào dâng niềm hạnh phúc bất ngờ của khám phá và sáng tạo của sự cảm nhận cái đẹp tuyệt diệu. Đây chính là sự nhạy cảm của người nghệ sĩ. Dường như trong hình ảnh chiếc thuyền ngoài xa giữa trời biển mờ sương , người nghệ sĩ đã bắt gặp cái tận Chân, tận Thiện, tận Mĩ. “Đứng trước nó tôi trở nên bối rối, trong trái tim như có cái gì bóp thắt vào?”. Anh thấy tâm hồn mình như được gột rửa thanh lọc trở nên trong trẻo,tinh khôi hơn. Phùng chiêm nghiệm ra chân lí của sự hoàn thiện đó là bản thân cái đẹp chính là đạo đức.

Câu 2. Phát hiện thứ hai của người nghệ sĩ nhiếp ảnh mang đầy nghịch lí. Anh đã chứng kiến và có thái độ như thế nào trước những gì diễn ra ở gia đình thuyền chài?

Trả lời:

Phát hiện thứ hai của Phùng là phát hiện đầy tính nghịch lí:

_Phùng vừa có được giây phút hạnh phúc trước cái đẹp hoàn mỹ của ngoại cảnh đem lại nhưng ngay sau đó anh lại chứng kiến bước ra từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như mơ hai vợ chồng hàng chài lam lũ, nghèo khổ.

+ Người chồng thô kệch, dữ dằn và độc ác đã đánh người vợ lam lũ, cam chịu một cách tàn nhẫn và vô lí để giải tỏa những mệt mỏi, uất ức của mình “lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két”.

+ Đứa con trai để bảo vệ mẹ đã “giằng được chiếc thắt lưng, liền dướn thẳng người vung chiếc khóa sắt quật vào giữa khuôn ngực trần vạm vỡ cháy nắng” của bố nó

+ Ba hôm sau Phùng lại chứng kiến cảnh lão đàn ông đánh vợ, cảnh con chị đoạt lại con dao găm mà thằng em định dùng làm vũ khí bảo vệ người mẹ đáng thương. Chị thằng Phác, một cô bé yếu ớt mà can đảm đã vật lộn với em để không cho nó làm một việc trái luân thường đạo lí.

+ Người đàn bà không tìm cách đánh trả hay chạy trốn mà chỉ cảm thấy đau đớn – vừa đau đớn vừa vô cùng xấu hổ, nhục nhã

_ Thái độ của Phùng:

+ Trước hết là sự bất ngờ, “tôi kinh ngạc đến mức, trong mấy phút đầu,tôi cứ đứng há mồm ra mà nhìn”. Anh không thể tưởng tượng tượng được rằng ẩn chứa đằng sau vẻ đẹp thơ mông như tranh vẽ có thể khiến tâm hồn thanh lọc hạnh phúc lại là một hiện thưc tàn khốc, đau khổ.

+ Từng là người lính cầm súng chiến đấu, Phùng không thể nào chịu đựng được khi nhìn thấy cảnh ấy “vứt chiếc máy ảnh xuống đất chạy nhào tới” , “Bất luận trong hoàn cảnh nào tôi cũng không cho phép hắn đánh một người đàn bà”. Chính vì vậy “Phùng đã xông ra buộc lão đàn ông chấm dứt hành động độc ác. Lão đàn ông đánh trả khiến Phùng bị thương và được đưa về trạm y tế của tòa án huyện.

+ Phùng cay đắng nhận ra rằng đằng sau vẻ đẹp toàn bích kia là những điều hết sức ngang trái, xấu xa và những nghịch cảnh trớ trêu của cuộc đời. Bi kịch của gia đình hàng chài khiến những thước phim tuyệt diệu anh chụp được trước đó trở nên thật khủng khiếp, ghê sợ.

Câu 3. Câu chuyện của người đàn bà ở tòa án huyện nói lên điều gì?

Trả lời:

Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện là sự thật cuộc đời.

_Người đàn bà hàng chài xuất hiện ở tòa án huyện theo lời mời của chánh án Đẩu – người có ý định khuyên bảo, thậm chí đề nghị người đàn bà nghèo khổ ấy từ bỏ lão chồng vũ phu, độc ác

_Người đàn bà từ chối lời đề nghị và sự giúp đỡ của Phùng và Đảu:

+ Chị chấp nhận đánh đổi tất cả để không phải bỏ chồng “Con lạy quí tòa…Quí tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được, đừng bắt con bỏ nó”

+ Người đàn bà xót xa giải thích: “các chú không phải là đàn bà, chưa bao giờ các chú biết như thế nào là nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông…”

+ Người ần bà kể về cuộc đời đau khổ của mình và đưa ra các lí do mà chị ta không thể bỏ chồng vì chị cần người đàn ông làm chỗ dựa nhất là khi biển động phong ba, vì chị còn phải nuôi lớn những đứa con không thể sống cho riêng mình, vị “cũng có lúc vợ chồng con cái được đầm ấm, vui vẻ”

+ Nguồn gốc mọi sự chịu đựng, hi sinh của người đàn bà là vì tình yêu thương dành cho những đứa con.

_ Câu chuyện của người đàn bà nói lên nhiều điều.

+ Người đàn bà hàng chài là người phụ nữ nhân hậu, bao dung, thấu hiểu lẽ đời, chị nhìn cuộc sống bằng sự trải nghiệm, bằng tấm lòng vị tha, sẻ chia. Chị biết lão chồng mình chỉ vì khổ quá mới thành ra như vậy, chị biết cuộc đời chị cần ngừi đàn ông chèo chống gia đình, các con chị cần người nuôi nấng.

+ Cuộc sống đa dạng, không thể nhìn nhận đơn giản, dễ dãi một sự việc nào đó. Chúng ta phải xem xét vấn đề một cách toàn diện, thấu xuốt bằng sự thấu hiểu và cảm thông. Cuộc sống không chỉ có lí mà cần có cái tình, cái tình ràng buộc con người khiến con người trở nên sâu sắc, nhân văn hơn.

soạn bài chiếc thuyền ngoài xa

Câu 4: Nêu cảm nghĩ về các nhân vật: người đàn bà vùng biển, lão đàn ông độc ác, chị em thằng Phác, người nghệ sĩ nhiếp ảnh.

Trả lời:

a.Nhân vật người đàn bà hàng chài:

_ Người đàn bà là hiện thân của cuộc đời nhọc nhằn, lam lũ.

+ Nhân vật không có tên riêng, tác giả gọi là “người đàn bà” một cách phiếm chỉ.

+ Ngoại hình: trạc ngoài 40 tuổi, mặt rỗ, khuôn mặt lúc nào cũng mệt mỏi

_ Người đàn bà cuộc đời nhiều đắng cay, đau khổ:

+ Từ nhỏ bị bệnh đậu mùa trở nên xấu xí, phải lòng anh con trai hàng chài, bắt đầu cuộc sống lênh đênh sông nước.

+ Thường xuyên bị chồng đánh đập, hành hạ “Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng”. Mặc dù bị chồng đánh đập triền miên và vô cớ nhưng người đàn bà vãn thầm lặng chịu đựng mọi đau đớn, “không hề kêu một tiếng, không chống trả, không tìm cách trốn chạy”

_ Người đàn bà có tấm lòng vị tha, giàu đức hi sinh và tình yêu thương con

+ Vì không muốn những đứa con chứng kiến cảnh bạo lưc tàn nhẫn, chị xin với chồng đưa chị lên bờ mà đánh.

+ Vì các con, vì chúng cần được nuôi dưỡng và lớn lên, chị lặng lẽ cam chịu chứ nhất định không bỏ chồng.

+ Trong đau khổ, chị cũng biết chắt lọc niềm vui, “cũng có lúc vợ chồng con cái chúng tôi sống vui vẻ hòa thuận…vui nhất là ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no”, hạnh phúc của chị cũng là ở những đứa con. Niềm hạnh phúc nhỏ nhoi như liều thuốc an thần giúp người đàn bà vượt qua mọi khó khăn nhọc nhằn cuộc sống.

+ Chị cảm thông cho người chồng của mình, chị biết chồng mình là người cục tính nhưng hiền lành, không bao giờ đánh đập chị. Theo người đàn bà, đó là quá trình tha hóa nhân cách vì “Giá như tôi đẻ ít hơn, hoặc chúng tôi sắm được chiếc thuyền to hơn…hàng tháng cả nhà vợ chồng con cái toàn ăn cây xương rồng luộc chấm muối” và bởi “nghèo khổ, túng quẫn đi vì trốn lính…nhưng cái lỗi chính là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá”

_ Người đàn bà thấu hiểu lẽ đời: Đau khổ như địa ngục nhưng chị nhất định không chịu bỏ chồng . Với chị “quý tòa bắt tội con cũng được, phạt tù con cũng được nhưng đừng bắt con bỏ nó” bởi vi:

+ “Nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông”. Chi cần một chỗ dựa trong cuộc đời, nhất là khi biển động phong ba

+ Chị cần người cùng chị nuôi nấng những đứa con, với chị “người đàn bà trên thuyền chúng tôi phải sống cho con chứ không thể sống cho mình như ở trên mặt đất được”.

b. Nhân vật lão chồng vũ phu

_Lão đàn ông có “mái tóc tổ quạ, chân đi chữ bát, hai con mắt đầy vẻ độc dữ” ấy vừa là nạn nhân của cuộc sống khốn khổ vừa là thủ phạm gây nên biết bao đau khỏ cho những người thân của mình:

+ Theo lời người đàn bà, lão trở nên như vậy là cả một quá trình bị tác động bởi quá nhiều đau khổ “Giá như tôi đẻ ít hơn, hoặc chúng tôi sắm được chiếc thuyền to hơn…hàng tháng cả nhà vợ chồng con cái toàn ăn cây xương rồng luộc chấm muối” và “nghèo khổ, túng quẫn đi vì trốn lính…nhưng cái lỗi chính là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá”.

+ Cuộc đời đói nghèo nhiều lo toan cực nhọc đã biến người đàn ông cục tính nhưng hiền lành thành người đàn ông vũ phu độ ác “Bất kể lúc nào thấy khổ quá thì lão xách tôi ra đánh…giá mà lão uống rượu thì tôi còn đỡ khổ” -> Con người ích kỉ tự cho mình cái quyền hành hạ người khác.

c. Chị em thằng Phác; những đứa trẻ đáng thương trong gia đình hàng chài

_ Chị thằng Phác, điểm tựa của người đàn bà hàng chài nghèo khổ

+ Cô bé yếu ớt mà can đảm, đã phải vật lộn với tằng Phác để tước con dao trong tay thằng em trai, không cho nó làm một việc trái luân thường đạo lí

+ Cô bé còn biết chăm sóc, lo toan cho mẹ khi cùng mẹ đến tòa án huyện

_ Thằng Phác:

+Thương mẹ sâu sắc, “nó tuyên bố với các bác ở xưởng đóng thuyền rằng nó còn có mặt dưới biển này thì mẹ nó không bị đánh”

+ Thấy bố đánh mẹ thì đánh lại, đó là hành động tự vệ theo bản năng, nó bảo vệ người mà nó yêu thương nhất và chống lại người gay thương tổn cho mẹ nó. Đó là hành động biểu hiện tình thương mẹ của một đứa bé chưa hiểu chuyện.

=>Tình thương mẹ của hai chị em thằng Phác gây xúc động mạnh mẽ, ta hiểu rằng những hi sinh của người đàn bà hàng chài đã không vô nghĩa.

d. Nhân vật người nghệ sĩ Phùng

_ Là một người nghệ sĩ chân chính, rất yêu cái đẹp, say mê sáng tạo nghệ thuật:

+Vì để có được một bức ảnh thuyền và biển theo yêu cầu của trưởng phòng, anh đã lặn lội đi về vùng biển chiến trường cũ, đã mất nhiều ngày phục kích nhưng không vì thế mà chụp qua loa một bức ảnh.

+ khi phát hiện ra cảnh đắt trời cho là cảnh chiếc thuyền ngoài xa trong sương sớm, anh đã vô cùng xúc động và hạnh phúc “trái tim như có cái gì bóp thắt lại”. Đó là niềm hạnh phúc của người nghệ sĩ chân chính đã khám phá và sáng tạo ra cái đẹp.

+ khi phát hiện ra nghịch lí cuộc sống đầy đau khổ, khốc liệt đằng sau cái đẹp hoàn mĩ khí khiến cho anh cảm thấy ám ảnh, day dứt, bi kịch của gia đình hàng chài khiến những thước phim tuyệt diệu của anh trở nên thật khủng khiếp ghê sợ trong mắt anh. Đó là cái day dứt của người làm nghệ thuật chân chính, nghệ thuật là đạo đức, là sự đánh thức tâm hồn.

_ Là người có lẽ sống đúng đắn:

+ Chứng kiến cảnh bạo hành, anh không thể chấp nhận đươc “vứt máy ảnh lao ra”, sau đó vì ngăn cản gã đàn ông anh bị thương.

+ Người nghệ sĩ xót thương, đồng cảm với người đàn bà đau khổ, muốn khuyên chị bỏ chồng để chấm dứt cuộc sống bạo hành tăm tối. Dù không có những trải nghiệm chân thực nên phiến diện nhưng đó là một hành động xuất phát từ mục đích, ý nghĩ cao cả.

Câu 5. Cách xây dựng cốt truyện của Nguyễn Minh Châu trong tác phẩm này có gì độc đáo?

Trả lời:

Trong “Chiếc thuyền ngoài xa” độc đáo trong cách xây dựng cốt truyện của Nguyễn Minh Châu là cách tạo ra tình huống mang ý nghĩa khám phá, phát hiện đời sống:

_ Tình huống được hiểu là sự kiện có ý nghĩa bộc lộ mọi mối quan hệ, bộc lộ khả năng ứng xử, thử thách phẩm chất, tính cách đôi khi tạo ra những bước ngoạt trong tư tưởng, tình cảm , trong cuộc đồ con người.

_ Tình huống truyện ở đây là việc Phùng thực hiện chuyến đi công tác đến một vùng biển để chụp bộ ảnh lịch thuyền và biển. tại đây anh đã chụp được một cảnh đẹp toàn bích từ đường nét đến màu sắc nhưng nghịch lí xảy ra khi bước ra từ khung cảnh ấy một gia đình hàng chài với lão đàn ông vũ phu đánh vợ tàn bạo…

_Phùng nhận ra chiế thuyền nghệ thuật thì ở ngoài xa còn cuộc sống thì lại rất gần. Từ câu chuyện của người đàn bà hàng chài anh thấy rõ những trái ngang trong cuộc đời, hiểu thêm về người đàn bà, chị em thằng Phác và hiểu thêm chính mình.

_ Tình huống truyện đồng thời cũng nhấn mạnh mối quan hệ gắn bó giữa nghệ thuật và cuộc đời, khẳng định cái nhìn cuộc đời, khẳng định cái nhìn đa chiều, đa diện về đời sống, gợi mở nhiều vấn đề mới cho sáng nghệ thuật.

_Truyện đề cập đến vấn đề bạo lực gia đình: làm dấy lên nỗi xót thương về tình trạng người phụ nuwxvaf trẻ em bị ngược đãi và nguy cơ trẻ em bị nhiễm thói bạo lực vũ phu, mất niềm tin vào người lớn. Đồng thời truyện cũng truyền đi thông điệp phải giải thoát con người khỏi đói nghèo thì mới có thể hạn chế bạo lực gia đình.

=>Tình huống truyện đã được Nguyễn Minh Châu xây dựng vô cùng độc đáo, hấp dẫn mang ý nghĩa khám phá, phát hiện đời sống, trở thanh một tình huống nhận thức. Dường như Nguyễn Minh Châu muốn kéo hiện thực cuộc sống từ xa lại gần để nhìn nhận cuộc sống rõ nét đa chiều hơn từ đó khám phá ra những bất ngờ thú vị. Đó là bản chất cuộc sống con người, là những vẻ đẹp khuất lấp đáng trân trọng bên trong vẻ ngoài lam lũ, khổ đau của con người.

Câu 6: Ngôn ngữ kể chuyện và ngôn ngữ nhân vật trong truyện có gì đáng chú ý?

Trả lời:

_ Ngôn ngữ người kể chuyện: Người kể chuyện là nhân vật Phùng hay nói chính xác là sự hóa thân của tác giả vào nhân vật Phùng. Việc chọn người kể chuyện như vậy đã tạo ra một điểm nhìn trần thuật sắc xảo, tăng cường khả năng khám phá đời sống của tình huống truyện. Những triết lí, chiêm nghiệm được nhân vật phát hiện mang tính lôi cuốn và tạo ấn tượng mạnh mẽ, sâu sắc. Đồng thời lời kể chuyện trở nên khách quan, chân thật, giàu sức tuyết phục hơn.

_ Ngôn ngữ nhân vật linh hoạt, phù hợp với đặc điểm cá tính của từng người:

+ Lão đàn ông thô bỉ, tàn nhẫn với những lười lẽ hung bạo, ác độc “chúng mày chết đi cho ông nhờ”…

+ Người đàn bà hàng chài nghèo khó, quê mùa ( Xung hô ở tòa án “Con lạy quý tòa…”) nhưng cũng dịu dàng, xót xa, bao dung và thấu hiểu lẽ đời ( Các chú không phải người đàn bà trên biển…)

+ Chánh án đẩu là giọng điệu của người tốt bụng và nhiệt thành…

>>> XEM THÊM :

Check Also

Tóm tắt văn bản Lão Hạc của Nam Cao

Tóm tắt văn bản Lão Hạc của Nam Cao | Văn mẫu

Đề bài: Tóm tắt văn bản Lão Hạc của Nam Cao Bài làm Tác phẩm …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *